Ayvalık Folklör Tasnif Bürosu Derleme Fişi No: 17
Ayvalık Folklör Tasnif Bürosu arşivinde yer aldığı kabul edilen bu derleme fişi, 1933 tarihli erken kayıtlar arasında gösterilen anlatılardan biridir. Midilli mukabili bir kıyı köyünde derlendiği belirtilen bu rivayette, gün doğmadan öten bir horozun göğün düzenini bozduğu anlatılır.
Anlatı, sıradan bir köy hayvanını kozmik bir düzensizliğin başlatıcısı hâline getirir. Sabahı haber vermesi gereken ses, burada sabahın kendisini erkene çeker; gökyüzü hazırlanamaz, ufuk yırtılır ve gündelik hayat yeni bir göksel arızayla devam eder.
Belgenin Metin Çözümü
FOLKLOR DERLEME FİŞİ
Ayvalık ve Civarı Derleme Bölgesi
Fişi No: 17
Derleme Yeri: Midilli mukabili, kıyı köyü
Derleme Tarihi: 1933, Nisan başı
Derleyen: R. Ersev… (soyadının devamı okunamıyor)
Kaynak Kişi: Hatice Hanım, “balıkçı kızı, 63 yaşlarında” olarak kayıtlı
Metin
(Kaynak kişinin ağzından, aynen)
Hey bre kahpe dada. Bizim köyde bir horoz vardı, gün doğmadan öterdi. Bir sabah öyle erken öttü ki gökyüzü daha hazır değildi; kızıllık yırtılıp denize düştü. Balıkçılar o gün ağlarını güneşe değil, göğe attılar. Horozu bir daha erken öttürmediler ama ufuk uzun zaman dikiş tutmadı.
Derleyenin notu
Kaynak kişiye göğün nasıl onarıldığı soruldu. “Kadınlar dikti,” dedi. Hangi kadınlar olduğu ayrıca sorulduğunda cevap vermedi.
Fiş altı bilgileri
Anlatı Türü: Kozmik Bozulma Rivayeti
Temel Motif: Erken öten horoz, yırtılan gökyüzü
Tekrar Durumu: Tek kaynakta görülmüştür.
Derleme Durumu: Tam
Arşiv Kodu: A.F.T.B. 1/A-17
Not: Ufuktaki dikiş izleri yerinde doğrulanamadı.
Tarih damgası: 9 Nisan 1933
