10 — Tarihsel Materyalizm ve Ekonomi Politik

Genç Marx’ta yabancılaşma, işçinin ürünüyle, emeğiyle ve kendi insani imkânlarıyla kurduğu ilişkinin kapitalizm altında dışsallaşmasını anlatır.

Marx toplumsal hayatı ekonomiye indirgemez; maddi üretim ve yeniden üretim ilişkilerini siyaset, hukuk ve ideolojiyle birlikte düşünür.

Altyapı–üstyapı metaforu, ekonomi ile siyaset, hukuk ve ideoloji arasındaki ilişkiyi açıklarken kolayca ekonomik determinizme indirgenebilir.

Tarihsel materyalizm, toplumsal hayatı değişmez insan özünden değil, tarihsel üretim ve yeniden üretim ilişkilerinden hareketle anlamaya çalışır.

Marx açısından kapitalizm, yalnızca piyasa ya da özel mülkiyet değil; emek, sermaye, mülkiyet, para ve yeniden üretim ilişkilerinin tarihsel bütünüdür.

Marx açısından sınıf yalnızca gelir düzeyiyle açıklanmaz; asıl mesele insanların üretim ilişkileri içinde hangi konumu işgal ettiğidir.

Marx ve Althusser açısından sınıf, gelir düzeyi ya da kimlik değil; üretim ilişkileri içindeki tarihsel ve mücadele içinde biçimlenen toplumsal...

Marx açısından mülkiyet, nesnenin doğal özelliği değil; kullanım, denetim, tasarruf ve dışlama üzerinden insanlar arasında kurulan toplumsal ilişkidir.

Marx’ta meta fetişizmi, insanlar arasındaki toplumsal üretim ilişkilerinin şeyler arasındaki ilişkiler gibi görünmesini açıklar.

Marx’a göre sermaye yalnızca büyük miktarda para değil; emek gücü ve üretim araçlarıyla birleşerek kendisini genişletmeye yönelen değerin toplumsal hareketidir.

Marx’a göre artı-değer, işçinin emek gücünün üretim sürecinde kendi değerinin ötesinde yeni değer üretmesiyle ortaya çıkar.

Marx’a göre işçi emeğini değil, çalışabilme kapasitesini satar. Ücret de bu emek gücünün belirli süreli kullanımının parasal biçimidir.